Biogram

street

Krystyna Czerni. Fot. © Małgorzata Borczak

Krytyk i historyk sztuki. Autorka ponad 350 recenzji, esejów, wywiadów oraz tekstów naukowych publikowanych m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Odrze”, „Res Publice”, „Znaku”, „Przekroju”, czasopismach specjalistycznych oraz katalogach wystaw.

W latach 80. XX wieku jej artykuły towarzyszyły ruchowi kultury niezależnej. W latach 1992-96 była członkiem redakcji miesięcznika „Znak”, gdzie redagowała dodatek poświęcony kulturze współczesnej. W Telewizji Kraków zrealizowała ok. 60 odcinków autorskiego cyklu „Album Krakowskiej Sztuki” oraz wiele scenariuszy telewizyjnych i reportaży kulturalnych. O wartości tych programów świadczy fakt, że ich emisja była wielokrotnie powtarzana (m.in. w TVP Kultura).

W latach 1998-2001 Czerni współpracowała z redakcją międzynarodowego tygodnika „Wielcy Malarze” (Edition Cobra, Paryż) jako autorka kilkunastu numerów poświęconych malarzom polskim, które zostały przetłumaczone na kilka języków obcych. Edytorka pism zebranych prof. Mieczysława Porębskiego oraz esejów  i korespondencji Jerzego Nowosielskiego.

Krystyna Czerni jest autorką książek: Rezerwat sztuki (2000), Tadeusz Kantor. Malarstwo i teatr. Przewodnik po twórczości artysty (2002), Nowosielski (2006), Nietoperz w świątyni. Biografia Jerzego Nowosielskiego (2011), Tadeusz Kantor. Spacer po linie (2015) oraz współautorką tomów: Nie tylko o sztuce. Rozmowy z profesorem Mieczysławem Porębskim (1992), Art from Poland 1945-1996 (1997), Nowosielski w Małopolsce. Sztuka sakralna (2015).

street

Krystyna Czerni, Nietoperz w świątyni
Biografia Jerzego Nowosielskiego

Kraków 2011

W jej dorobku znajdują się publikacje o najważniejszych postaciach polskiej sztuki XX wieku (Józef Czapski, Artur Nacht-Samborski, Jonasz Stern, Maria Jarema, Jadwiga Maziarska, Tadeusz Kantor, Kazimierz Mikulski, Jerzy Nowosielski, Stefan Gierowski, Jan Dziędziora, Alina Szapocznikow, Andrzej Wróblewski, Jan Lebenstein, Jerzy Bereś, Maria Pnińska-Bereś, Stanisław Rodziński, Stasys Eidrigevičius, Jarosław Modzelewski, Leon Tarasewicz i wielu innych).

Od kilkunastu lat Czerni poświęca szczególną uwagę postaci Jerzego Nowosielskiego – wybitnego malarza i prawosławnego myśliciela. Wydała jego biografię, gromadzi związane z nim materiały i świadectwa, ze szczególnym uwzględnieniem twórczości sakralnej. Obecnie opracowuje korespondencję Tadeusza Różewicza.

Czerni jest członkinią Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA), Towarzystwa Przyjaciół Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego w Krakowie oraz Stowarzyszenia „Maj 77” (zrzeszającego dawnych działaczy opozycji antykomunistycznej – członków Studenckiego Komitetu Solidarności). W 2007 roku Prezydent RP odznaczył ją Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za działalność opozycyjną w latach 70.

W 2009 roku „w uznaniu nieocenionych zasług dla kultury polskiej” otrzymała na wniosek Collegium Artium Nagrodę Specjalną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 2012 roku została laureatką dorocznej Nagrody Miesięcznika „Nowe Książki” oraz Nagrody im. Kazimierza Wyki za biografię Jerzego Nowosielskiego, która była także nominowana do nagród literackich: Gdynia, Nike i Gryfia.

Publikacje

Książki autorskie

street

Krystyna Czerni, Nowosielski
Kraków 2011

  1. Nie tylko o sztuce. Rozmowy z profesorem Mieczysławem Porębskim, Wrocław 1992
  2. Art from Poland 1945-1996,  red. Anda Rottenberg, Warszawa 1997 [współautorstwo]
  3. Rezerwat sztuki. Tropami artystów polskich XX wieku, Kraków 2000
  4. Tadeusz Kantor. Malarstwo i teatr – przewodnik po twórczości artysty, Bydgoszcz-Kraków 2002.
  5. Nowosielski, Kraków 2006
  6. Nietoperz w świątyni. Biografia Jerzego Nowosielskiego, Kraków 2011.
  7. Tadeusz Kantor. Spacer po linie, Kraków 2015
  8. Nowosielski w Małopolsce. Sztuka sakralna, Kraków 2015 [współautor: Marian Curzydło]
  9. Jerzy Nowosielski w Lublinie, Warszawa-Lublin-Kraków 2015 (Teka Lubelska, 5)

Redakcje książek

  1. Mieczysław Porębski, Polskość jako sytuacja, Kraków 2002
  2. Mieczysław Porębski, Nowosielski, Kraków 2003
  3. Mieczysław Porębski, Krytycy i sztuka, Kraków 2004
  4. Lech Stangret, Tadeusz Kantor. Malarski ambalaż totalnego dzieła, Kraków 2006
  5. Zbigniew Podgórzec, Rozmowy z Jerzym Nowosielskim, opracowanie i wstęp Krystyny Czerni, Kraków 2009, 2014
  6. Tadeusz Różewicz, Zofia i Jerzy Nowosielscy, Korespondencja, opracowanie i wstęp Krystyna Czerni, Kraków 2009
  7. Mieczysław Porębski, Spotkanie z Ablem, Kraków 2011
  8. Jerzy Nowosielski, Sztuka po końcu świata, Kraków 2012
  9. Jerzy Nowosielski, Zagubiona bazylika. Refleksje o sztuce i wierze, Kraków 2013
  10. Jerzy Nowosielski, Listy i zapomniane wywiady, Kraków 2015

Prace popularyzatorskie

„Wielcy Malarze” – seria zeszytów monograficznych tłumaczonych na kilka języków, m.in. niemiecki, czeski, węgierski, rumuński. Dwa wydania edycji polskiej:

  1. Stanisław Wyspiański, nr 30 (1999, 2002)
  2. Andrzej Rublow i ruskie ikony, nr 60 (1999, 2003) [współautor: Aleksander Siemaszko]
  3. Jacek Malczewski, nr 92 (2000, 2003) [współautor: Andrzej Szczerski]
  4. Tadeusz Makowski, nr 97 (2000, 2003) [współautor: Andrzej Szczerski]
  5. Boże Narodzenie (2000, 2003) [współautor: Andrzej Szczerski]
  6. Andrzej Wróblewski, nr 108 (2000, 2004)
  7. Koloryści polscy, nr 111 (2000, 2004)
  8. Tadeusz Brzozowski, nr 116 (2001, 2004)
  9. Henryk Stażewski i abstrakcja geometryczna, nr 124 (2001, 2004)
  10. Tadeusz Kantor i Grupa Krakowska, nr 125 (2001, 2004)
  11. Piotr Potworowski, nr 130 (2001, 2004)
  12. Piotr Michałowski, nr 156 (2001, 2004)
  13. Maksymilian i Aleksander Gierymscy, nr 160 (2001, 2004)
  14. Witold Wojtkiewicz, nr 163 (2002, 2005)

Czytając miesięczniki (stała rubryka w „Znaku”)

  1. Pamięć  pomiędzy stereotypem a wyobraźnią, „Znak” 1991, nr 9 (436), s. 117-24
  2. Fundamentaliści, „Znak” 1991, nr 10 (437), s. 121-127
  3. Polska kariera „postmodernizmu”, „Znak” 1991, nr 11 (438), s. 166-173
  4. Kultura w diasporze, „Znak” 1991, nr 12(439), s. 156-163
  5. Język – kultura – sens, „Znak” 1992, nr 1 (440), s. 126-132
  6. Polska racja stanu, „Znak” 1992, nr 3 (442), s. 138-143
  7. Kościół wobec współczesności, „Znak” 1992, nr 5 (444), s. 134-140
  8. Dekomunizacja sumień, „Znak” 1992, nr 6 (445), s. 135-138
  9. Elity, „Znak” 1992, nr 7 (446), s. 147-151
  10. Podróż na Kresy, „Znak” 1992, nr 8 (447), s. 133-138
  11. Możliwości zgorszenia dzisiaj, „Znak” 1992, nr 10 (449), s. 130-136
  12. Cień IV Rzeszy, „Znak” 1992, nr 12 (451), s. 141-147
  13. Między dekretem, obrzędem a sztuką, „Znak” 1993, nr 1 (452), s. 152-157
  14. Pochwała pesymizmu, „Znak” 1993, nr 3 (454), s. 167-173
  15. Feminizm – raj czy nowe piekło kobiet?, „Znak” 1993, nr 4 (455), s. 197-203
  16. Józef Czapski – wyznawca przyjaźni, „Znak” 1993, nr 5 (456), s. 142-147
  17. Granice Europy, „Znak” 1993, nr 6 (457), s. 139-145
  18. Świętość sztuki albo walka Jakuba z aniołem, „Znak” 1993, nr 7 (458), s. 207-213
  19. Moralność a polityka, „Znak” 1993, nr 8 (459), s. 139-144
  20. Kultura i pieniądze, „Znak” 1993, nr 10 (461), s. 194-200
  21. „Wartości chrześcijańskie” i wartość chrześcijaństwa w demokracji, „Znak” 1993, nr 11 (462), s. 145-150
  22. Krytyka Kościoła – grzech czy obowiązek?, „Znak” 1993, nr 12 (463), s. 153-158
  23. O bezinteresowności poezji i sztuki, „Znak” 1994, nr 1 (464), s. 198-204
  24. Współczesny teatr okrucieństwa, „Znak” 1994, nr 2 (465), s. 152-158
  25. Memento mori, „Znak” 1994, nr 3 (466), s. 146-151
  26. Ekumenizm – między wiernością a nawróceniem, „Znak” 1994, nr 4 (467), s. 143-148
  27. Polskie egzorcyzmy, „Znak” 1994, nr 5 (468), s. 144-150
  28. Wojna płci, „Znak” 1994, nr 6 (469), s. 148-154
  29. Moralność literatury, „Znak” 1994, nr 7 (470), s. 154-159
  30. Zmierzch elit?, „Znak” 1994, nr 8 (471), s. 150-156
  31. Spadek PRL, „Znak” 1994, nr 9 (472), s. 152-158
  32. „Solidarność” – przecena mitu?, „Znak” 1994, nr 10 (473), s. 148-153
  33. Recepta na sukces, „Znak” 1994, nr 11 (474), s. 151-158
  34. Blaski i cienie emigracji, „Znak” 1994, nr 12 (475), s. 149-155
  35. O pożytkach ze sztuk płynących, „Znak” 1995, nr 1 (476), s. 152-158
  36. Kłopoty z tożsamością, „Znak” 1995, nr 2 (477), s. 152-157
  37. Wychowanie jako dialog, „Znak” 1995, nr 3 (478), s. 152-158
  38. Moralizatorstwo, „Znak” 1995, nr 4 (479), s. 153-158
  39. Sztuka a prawda, „Znak” 1995, nr 6 (481), s. 152-157
  40. Powrót do Edenu, „Znak” 1995, nr 7 (482), s. 154-159
  41. „Rusz się, Kaziu!”, „Znak” 1995, nr 8 (483), s. 145-150
  42. Kto tu wpuścił dziennikarzy?, „Znak” 1995, nr 9 (484), s. 227-232
  43. Mój brat wilk, „Znak” 1995, nr 10 (485), s. 170-176
  44. Ale kino!, „Znak” 1995, nr 11 (486), s. 166-172
  45. „Jak to na wojence ładnie…”, „Znak” 1995, nr 12 (487), s. 238-244
  46. Genius loci, „Znak” 1996, nr 1 (488), s. 175-181
  47. Świat w obiektywie, „Znak” 1995, nr 2 (489), s. 170-174

Kolekcja „Przekroju” (stała rubryka)

  1. Impresjonizm stepowy [Leon Wyczółkowski], „Przekrój” 2006, nr 45, s. 76
  2. Żydowska Atlantyda [Malarze żydowscy w Polsce, cz.1], „Przekrój” 2006 nr 47, s. 76
  3. Rodzinny album [Nowoczesny portret polski], „Przekrój” 2006, nr 50, s. 78
  4. Średniowieczny umysł? [Jan Matejko], „Przekrój” 2007, nr 1, s. 70
  5. Powrót do ziemi [Józef Chełmoński], „Przekrój” 2007, nr 3, s. 68
  6. Złota klatka [Józef Mehoffer], „Przekrój” 2007, nr 4, s. 70
  7. Malarska szarża [Piotr Michałowski], „Przekrój” 2007, nr 6, s. 67
  8. Pantomima narodowa [Artur Grottger], „Przekrój” 2007, nr 8, s. 69
  9. Iskra geniuszu [Henryk Rodakowski], „Przekrój” 2007, nr 10, s. 70
  10. Firma pejzażowa [Rafał Malczewski], „Przekrój” 2007, nr 12, s. 78
  11. Skandal krzyża [Wielkanoc w malarstwie], „Przekrój” 2007, nr 14, s. 74
  12. Taniec na grobach [Malarze żydowscy w Polsce, cz. 2], „Przekrój” 2007, nr 16, s. 76
  13. Pejzaż ze świątkiem [Vlastimil Hofman], „Przekrój” 2007, nr 19, s. 100
  14. „Ku pokrzepieniu serc” [Józef Brandt], „Przekrój” 2007, nr 21, s. 77
  15. Numer 1 w inwentarzu [Henryk Siemiradzki], „Przekrój” 2007, nr 24, s. 75
  16. Brzoskwinie na stole [Kapiści], „Przekrój” 2007, nr 25, s. 78
  17. Gust soplicowski [Aleksander Orłowski], „Przekrój” 2007, nr 27, s. 70
  18. Forma, czyli spór o ducha [Formiści], „Przekrój” 2007, nr 29, s. 70
  19. Łaski pełne [Madonny w sztuce polskiej], „Przekrój” 2007, nr 31, s. 70
  20. Piękno w każdym drobiazgu [Ferdynand Ruszczyc], „Przekrój” 2007, nr 33, s. 70
  21. Judasz, nasz brat [Edward Okuń], „Przekrój” 2007, nr 35, s. 70
  22. Artysta i turysta [Wojciech Gerson], „Przekrój” 2007, nr 37, s. 78

Artykuły, recenzje, wywiady, prace redakcyjne

  1. „Hamlet polski” [malarstwo Jacka Malczewskiego], „Tygodnik Powszechny” 1980, nr 10, s. 4-5
  2. Konrad czy Chrystus? [witraże Stanisława Wyspiańskiego], „W Drodze” 1980, nr 4, s. 33-41
  3. Chrystus kosmiczny – krzyż w twórczości Bronisława Chromego, „W Drodze” 1982, nr 1-4, s. 98-102
  4. Święte oblicze [malarstwo religijne Georgesa Rouault], „W Drodze” 1982, nr 10, s. 55-65
  5. Bibliografia prac Tadeusza Dobrowolskiego [oprac.], „Folia Historiae Artium”, t. XX, 1983, s. 9-20
  6. Ostatni obraz Rembrandta, „W Drodze” 1984, nr 2, s. 44-49
  7. Judasz z końca wieku [grafika Edwarda Okunia], „Tygodnik Powszechny” 1984, nr 16, s. 6
  8. Sacrum i sztuka – konferencja naukowa Rogóźno ’84, „Tygodnik Powszechny” 1984, nr 45, s. 7
  9. Ikonografia Zwiastowania, „W Drodze” 1985, nr 3, s. 55-67
  10. Monopol na niezależność, „Kontakt” [Paryż] 1985, s. 54-56 [pod pseudonimem Katarzyna Czarniecka]
  11. Konfrontacja pokoleniowa. O wystawie młodej sztuki we Wrocławiu, „Kontakt” [Paryż] 1985, nr 9, s. 57-60 [pod pseudonimem Katarzyna Czarniecka]
  12. „Antysacrum” czyli o konflikcie sztuki z religią?, „Znak” 1985, nr 6(367), s. 52-58
  13. Emballage de „L’Hommage Prussien” de Tadeusz Kantor autoportrait metaphorique de l’artiste, „Polish Art. Studies”, 7 (1986), s. 99-117
  14. *** [wstęp do katalogu wystawy Aldony Mickiewicz, Galeria Saska Kępa], Warszawa 1986
  15. Kryzys sztuki zaangażowanej? Notatki na marginesie kilku wystaw, „Znak” 1986, nr 2-3 (375-376), s. 4-13
  16. Współczesny krucyfiks – kontrowersje wokół nowej ikonografii, „W Drodze” 1986, nr 9, s. 63-70
  17. „Nauka – sztuka – modlitwa”. Spotkanie w Stadnikach, „Tygodnik Powszechny” 1986, nr 39, s. 6
  18. Piękni poplamieni brudem [śmierć Tadeusza Brzozowskiego], „W Drodze” 1987, nr 9, s. 28-31
  19. Warszawa – Paryż, bez wizy. Wystawa „4 X Paryż, Paris en quatre temps”, „Tygodnik Powszechny” 1986, nr 46, s. 7-8
  20. Architektura sakralna w diecezji przemyskiej. IV Seminarium „Sacrum et decorum”, „Tygodnik Powszechny” 1986, nr 49, s. 4
  21. „Emballage Hołdu Pruskiego” Tadeusza Kantora jako portret metaforyczny artysty [w:]  Sztuka polska po 1945 roku. Materiały Sesji SHS, Warszawa, listopad 1984, Warszawa 1987, s. 83-98
  22. Nie tylko o sztuce. Rozmowy z Mieczysławem Porębskim (1), „Odra” 1988, nr 1, s. 32-42
  23. Nie tylko o sztuce. Rozmowy z Mieczysławem Porębskim (2), „Odra” 1988, nr 2, s. 40-49
  24. Nie tylko o sztuce. Rozmowy z Mieczysławem Porębskim (3), „Odra” 1988, nr 3, s. 34-43
  25. Nie tylko o sztuce. Rozmowy z Mieczysławem Porębskim (4), „Odra” 1988, nr 4, s. 35-41
  26. Nie tylko o sztuce. Rozmowy z Mieczysławem Porębskim (5), „Odra” 1988, nr 5, s. 60-69
  27. „Mała Apokalipsa” – o fotografiach Anny Beaty Bohdziewicz, „Res Publica” 1988, nr 4, s.137-139
  28. Sztuka nie boi się propagandy. Z Jerzym Nowosielskim rozmawia Krystyna Czerni, „Res Publica” 1988, nr 9, s. 43-56
  29. Każdy ma swój podręczny Panteon. Z Janem Józefem Szczepańskim rozmawia Krystyna Czerni, „Res Publica” 1989, nr 1, s. 89-97
  30. Religijność awangardy [recenzja: Zeichen des Glaubens. Geist der Avantgarden. Religiose Tendenzen In der Kunst des 20. Jahrhunderts, red. Wieland Schmied, Stuttgart 1980], „Znak” 1989, nr 2-3(405-406), s. 164-173.
  31. „Ślepa uliczka formalizmu”, „Arka” 1989, nr 27, s 70-80
  32. Krytyka na cenzurowanym [recenzja: Wiesława Wierzchowska, Sąd nieocenzurowany, Łódź 1989], „Tygodnik Powszechny” 1989, nr 41, s. 6
  33. Lekcja abstrakcji. Wystawa obrazów i rysunków Jerzego Nowosielskiego, „Tygodnik Powszechny” 1990, nr 8, s. 6
  34. Domowa alchemia Anny Marii Bauer, „Tygodnik Powszechny” 1990, nr 18, s. 8
  35. „Dziwny ogród” Zbysława M. Maciejewskiego, „Tygodnik Powszechny” 1990, nr 20, s. 4
  36. Stanisława Sobolewskiego „memento mori”, „Tygodnik Powszechny” 1990, nr 25, s. 8
  37. „Stracone złudzenia”. Wystawa „Raj utracony. Sztuka polska w 1949 i 1989 roku”, „Tygodnik Powszechny” 1990, nr 31, s. 6
  38. Salon Krakowski, „Tygodnik Powszechny” 1990, nr 37, s. 8
  39. Abstrakcja i asceza [malarstwo Mieczysława T. Janikowskiego], „Tygodnik Powszechny” 1990, nr 43, s. 8
  40. Listopadowa rozmowa [malarstwo Stanisława Rodzińskiego], „Tygodnik Powszechny” 1990, nr 46, s. 8
  41. Grupy WPROST portret własny, „Na Głos” 1991, nr 4, s. 178-184
  42. Autoportret malowany, „Na Głos” 1991, nr 4, s. 218-230
  43. Wątki chrześcijańskie w polskiej sztuce współczesnej, „Znak” 1991, nr 8 (435), s. 90-96
  44. „Innego końca świata nie będzie”. Malarstwo Aldony Mickiewicz, „Tygodnik Powszechny” 1991, nr 36, s. 8
  45. Sztuka dyskretna – malarstwo Jadwigi Maziarskiej w Pałacu Sztuki, „Tygodnik Powszechny” 1991, nr 49, s. 8
  46. „Kantor w krainie czarów”, „Tygodnik Powszechny” 1992, nr 10, s. 8
  47. Czy Józef Czapski mógłby zostać członkiem „Grupy Krakowskiej?”, „Znak” 1992, nr 9 (448), s. 96-102
  48. Demony są w nas. Z Janem Lebensteinem rozmawia Krystyna Czerni, „Tygodnik Powszechny” 1992, nr 48, s. 1-8
  49. „Ogród rozkoszy ziemskich” Kazimierza Mikulskiego, „Tygodnik Powszechny” 1992, nr 51, s. 8
  50. Nowosielski, „Magazyn Gazety Wyborczej” 1993, nr 4, s. 4
  51. Witraż „Apollo” Stanisława Wyspiańskiego dla Domu Lekarskiego, „Folia Historiae Artium”, 29 (1993), s. 129-150
  52. „Szruba” Stasysa Eidrigeviciusa, „Tygodnik Powszechny” 1993, nr 9, s. 9
  53. Wiara (w sztukę) czyni cuda – czyli liturgia twórczości według Jerzego Beresia, „Znak” 1993, nr 7 (458), s. 60-69
  54. Stanisława Rodzińskiego hommage a Vincent van Gogh, „Tygodnik Powszechny” 1993, nr 24, s. 9
  55. Trwanie [w:] Zbysław M. Maciejewski [katalog wystawy, Muzeum Mazowieckie w Płocku] Płock 1994
  56. Koji Kamoji: światło księżyca, „Tygodnik Powszechny” 1998, nr 7, s. 14; [wersja poszerzona w:] Koji Kamoji, red. Marek Meschnik [katalog wystawy, Muzeum Górnośląskie w Bytomiu], Bytom 1998, s. 4-22
  57. Stworzenie świata [w:] Iwona Ornatowska-Semkowicz. „W ciszy”. Malarstwo i grafika [katalog wystawy, Galeria Kordegarda], Warszawa 1998, s. 4-10
  58. Piętno, „Konteksty” 1997, nr 3/4, s. 124-127; [fragment:] „Exit” 1998, nr 1, s. 1630-1631
  59. Anioł na szafie. Nowosielski w Starmach Gallery, „Tygodnik Powszechny” 1998, nr 10, s. 12
  60. Skrawki życia, „Tygodnik Powszechny” 1998, nr 13, s. 12
  61. Mam w sobie dynamo optymizmu. Z Janem Sawką rozmawia Krystyna Czerni, „Odra” 1998, nr 2, s. 71-78
  62. Kościotrup przy uczcie, „Tygodnik Powszechny” 1998, nr 22, s. 13
  63. Wstyd. Wystawa Aliny Szapocznikow, „Tygodnik Powszechny” 1998, nr 25, s. 13
  64. Kalejdoskop futurystyczny. O sztuce Jana Młodożeńca, „Tygodnik Powszechny” 1998, nr 30, s. 12
  65. Mistrz białej magii: Kazimierz Mikulski (1918-1998), „Tygodnik Powszechny” 1998, nr 32, s. 13
  66. Śmietnik metafizyczny. Pamięci Teresy Rudowicz – w 4. rocznicę śmierci, „Tygodnik Powszechny” 1998, nr 35, s. 12
  67. Biały goździk. Retrospektywa Marii Jaremy, „Tygodnik Powszechny” 1998, nr 45, s. 13
  68. Ołtarz dla soli [instalacje Marii Moroz], „Tygodnik Powszechny” 1998, nr 50, s. 12
  69. Zwierciadło nie-rozsądku, „Tygodnik Powszechny” 1999, nr 4, s. 14
  70. Smutek Midasa. O wystawie „Etapy” Jana Lebensteina, „Tygodnik Powszechny” 1999, nr 16, s. 12
  71. Szkoła wolności [śmierć Jana Lebensteina], „Tygodnik Powszechny” 1999, nr 23, s. 8
  72. Duch Nektariusza. Malarstwo Leona Tarasewicza, „Tygodnik Powszechny” 1999, nr 23, s. 13
  73. Kamuflaż. O malarstwie Artura Nachta-Samborskiego, „Tygodnik Powszechny” 1999, nr 25, s. 21
  74. Wierność: Zbysław Marek Maciejewski (1946-1999), „Tygodnik Powszechny” 1999, nr 42, s. 15
  75. Sztuka „korzenna” Eugeniusza Muchy, „Tygodnik Powszechny” 1999, nr 44, s. 13
  76. „Śmieszność fotografowania”, „Tygodnik Powszechny” 1999, nr 47, s. 13
  77. Muzyka na wodzie. Autografu Stefana Gierowskiego, „Tygodnik Powszechny” 1999, nr 50, s. 12
  78. Serce infantki, „Tygodnik Powszechny” 2000, nr 1, s. 1
  79. Ambalaż „Hołdu Pruskiego” Tadeusza Kantora jako portret metaforyczny artysty [w:] Tadeusz Kantor. Ambalaż „Hołdu Pruskiego”. Obraz Tadeusza Kantora w Sukiennicach, Muzeum Narodowe w Krakowie [katalog wystawy], Kraków 2000, s. 11-16
  80. Początek. Jerzy Nowosielski w Starmach Gallery, „Tygodnik Powszechny” 2000, nr 19, s. 12
  81. Transparenty, „Tygodnik Powszechny” 2000, nr 21, s. 17
  82. Głos malarza [film o Janie Lebensteinie], „Tygodnik Powszechny” 2000, nr 22, s. 13
  83. Otwarta Pracownia albo OFF na Kazimierzu [w:] Kraków w opończy, Kraków 2000, ss. nlb.
  84. Encyklopedia Krakowa [kilkadziesiąt haseł dotyczących krakowskich artystów i grup artystycznych XX wieku], Warszawa-Kraków 2000
  85. Jerzy Nowosielski [w:] Encyklopedia Krakowa, Warszawa-Kraków 2000, s. 675
  86. Szuflada, „Tygodnik Powszechny” 2000, nr 24, s. 13
  87. The Absurdity of Taking Photographs. Joanna Helander’s Journeys, „Aufbau. America’s only German-Jewish Publication” 2000, nr 20, s. 15
  88. Przeistoczenie [malarstwo Jerzego Nowosielskiego], „Maszkaron. Magazyn” 2000, październik-grudzień, s.11
  89. Encyklopedia sztuki polskiej [kilkadziesiąt haseł dotyczących sztuki polskiej XX wieku], Kraków 2001
  90. Sztuka po góralsku: jaka powinna być Zachęta?, „Gazeta Wyborcza” 2001, nr 148, s. 15
  91. Nulla dies sine linea [w:] Mistrzowi Mieczysławowi Porębskiemu uczniowie, Kraków 2001, s. 69-95
  92. List pisany do nas [jubileusz prof. Mieczysława Porębskiego]. Rozmawiają: Krystyna Czerni, Maria Hussakowska, Marta Tarabuła, Tomasz Fiałkowski, Adam Rzepecki, „Tygodnik Powszechny” 2001, nr 13, s. 12
  93. Memento mori [w:] Ignacy Czwartos. Memento mori [katalog wystawy, Otwarta Pracownia], Kraków 2002, ss. nlb.
  94. Goya i World Press Photo, „Przekrój” 2002, nr 9, s. 22-29
  95. Memento Vitae [w:] Anna Sobol-Wejman, Memento Vitae. Grafiki 1996-2002 [katalog wystawy, Jan Fejkiel Gallery], Kraków 2002, ss. nlb.
  96. Dipinti di Tadeusz Kantor a Firenze [w:] Tadeusz Kantor. Dipinti, disegni, teatro [katalog wystawy], Roma 2002, s. 23-45
  97. Oggetti teatrali nel Teatro del Rondo di Baco [w:] ibidem, s. 49-56
  98. Interesują mnie drzewa, a nie las. Z profesorem Mieczysławem Porębskim rozmawia Krystyna Czerni, „Nowe Książki” 2002, nr 10, s. 4-9
  99. Oko. Na odejście Jadwigi Maziarskiej (1913-2003), „Tygodnik Powszechny” 2003, nr 37, s. 14
  100. Historia jednej przyjaźni [w:] Mieczysław Porębski, Nowosielski, Kraków 2003, s. 251-257
  101. Światło i popiół. Z prof. Mieczysławem Porębskim o Jerzym Nowosielskim rozmawiają Krystyna Czerni i Tadeusz Nyczek, „Gazeta Wyborcza” 2003, nr 67, dodatek „Duży Format”, nr 12, s. 32-37
  102. „Dzieło w konserwie” albo obrazy Tadeusza Kantora w polskich zbiorach publicznych [w:] Tadeusz Kantor. Zbiory publiczne, katalog prac, red. Anna Halczak, Kraków 2003, s. 7-13
  103. Święto sztuki. Służew. Nowosielski u dominikanów, „Gazeta Stołeczna”, dodatek do „Gazety Wyborczej” 26.11.2003, s. 8
  104. „Cyrkowo-tragiczny dekalaż” – czyli wątki religijne w sztuce Tadeusza Kantora [w:] Sacrum w sztuce współczesnej, red. Barbara Major, Częstochowa 2003, s. 115-130
  105. Fatamorgana albo prace na papierze Romana Artymowskiego [w:] Roman Artymowski, W kręgu słońca [katalog wystawy], Kraków-Warszawa 2003, s. 27-39
  106. Fabryka snów [w:] Iwona Ornatowska-Semkowicz. Grafika [katalog wystawy, Galeria Artemis], Kraków 2003, ss. nlb.
  107. PICTURA INVICTA Leona Tarasewicza [w:] Sol Invictus. Malarstwo a chrześcijaństwo we współczesnej sztuce polskiej, red. Stanisław J. Ruksza [katalog wystawy, Galeria Sztuki Współczesnej BWA w Katowicach], Katowice 2003, s. 261-26
  108. Krzyż z kościoła oo. Dominikanów. Warszawa-Służew, Warszawa [2003], ss. 8
  109. Drugie życie malarza. Vincent van Gogh (1853-1900), „Tygodnik Powszechny” 2004, nr 11, s. 13
  110. Nowe szaty królowej, „W Drodze” 2004, nr 5, s. 32-43
  111. Dwa różne ogrody – albo o przyrodzie w sztuce krakowskiej secesji, „Autoportret. Pismo o dobrej przestrzeni” 2004, nr 2, s. 24-27
  112. Nowe szaty królowej, albo sztuka mojej parafii [w:] Sacrum i sztuka. Życie i sztuka, red. Barbara Major, Joanna Maryja, Częstochowa 2004, s. 123-133
  113. Sztuka między życiem a sacrum, albo różne drogi do Nieba [zapis dyskusji] [w:] ibidem, s. 187-230
  114. Twarze [glosa] [w:] ibidem, s. 233-237
  115. Sztuka polska w okresie dwudziestolecia międzywojennego (1918-1939) [w:] Historia literatury polskiej w dziesięciu tomach, t. 8: Dwudziestolecie międzywojenne, red. Anna Skoczek, Bochnia-Kraków-Warszawa [2004], s. 121-157
  116. Drugie skrzydło albo Aliny Szapocznikow sen o lataniu [w:] Zatrzymać życie: Alina Szapocznikow, rysunki i rzeźby [katalog wystawy], Kraków-Warszawa 2004, s. 11-33
  117. Zielona Infantka albo Mistrz i Małgorzata [w:] Zbigniew Sprycha, *** [katalog wystawy, Galeria u Jezuitów], Poznań 2004, ss. nlb.
  118. Popiół i diament [w:] Janusz Matuszewski, *** [katalog wystawy, Galeria u Jezuitów], Poznań 2004, ss. nlb.
  119. Polish Culture. Visual Arts [broszura promocyjna MSZ], Warszawa [2005], s. 40-61 (także w jęz. ros., franc., hiszp. i niem.)
  120. Parę deseczek i tekturek. Jerzy Nowosielski i Tadeusz Różewicz, „Tygodnik Powszechny” 2007, nr 15, s. 20
  121. „My wszyscy, którzy rośliśmy w miastach Baroku…”, czyli o fascynacji barokiem współczesnych malarzy krakowskich [w:] Barok i barokizacja. Materiały sesji Oddziału Krakowskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki, red. Katarzyna Brzezina, Joanna Wolańska, Kraków 2007, s. 371-283
  122. Czyściec, „Tygodnik Powszechny” 2008, nr 9, s. 34-35
  123. Trzy słowa na dzień. Nowosielski-Różewicz, czyli rozmowa malarza z poetą, „Tygodnik Powszechny” 2008, nr 51-52, s. 42-43
  124. Do prawdziwej wiary trzeba odwagi. Z Ryszardem Przybylskim o Jerzym Nowosielskim rozmawia Krystyna Czerni, „Znak” 2008, nr 7-8, s. 79-89
  125. Korespondencja Jerzego Nowosielskiego i Ryszarda Przybylskiego z lat 1970-1998, „Znak” 2008, nr 7-8, s. 90-108
  126. Kraków – Pałac biskupa Erazma Ciołka, „Przekrój” 2008, nr 21, s. 65
  127. Tłocznia mistyczna z Monte San Savino [w:] „Żeby wiedzieć”. Studia dedykowane Helenie Małkiewiczównie, red. Wojciech Walanus, Marek Walczak, Joanna Wolańska, Kraków, 2008, s. 353-367
  128. Kolekcja przyjaciół [kolekcja Rafaela Jabłonki], „Przekrój” 2008, nr 24, s. 63
  129. „Larum grają” albo Banderia Ignacego Czwartosa [w:] Ignacy Czwartos, Już prawie nikt tutaj mnie nie zna [katalog wystawy, BWA Kielce], Kielce 2009, s. 6-10
  130. Nałóg korespondencji. Korespondencja Tadeusza Różewicza i Jerzego Nowosielskiego z lat 1969-1970, „Odra” 2009, nr 6, s. 74-89
  131. „Piękno jest okrutne…”. Z Tadeuszem Różewiczem o Jerzym Nowosielskim rozmawia Krystyna Czerni, „Znak” 2009, nr 3, s. 85-99
  132. Korespondencja Jerzego Nowosielskiego i Tadeusza Różewicza z lat 1974-1977, „Znak” 2009, nr 3, s. 100-120
  133. Niebiański zaczyn. O książce Renaty Rogozińskiej „Ikona w sztuce XX wieku” (WAM, Kraków 2009), „Znak” 2009, nr 12, s. 129-135

Varia

  1. Do granic możliwości. Z rodzicami Krzysia Graczyka – Krystyną Czerni i Romanem Graczykiem – rozmawia Szymon Hołownia, „Newsweek” 2007, nr 43, s. 86-90; [przedruk w:] Szymon Hołownia, Ludzie na walizkach, Kraków 2008, s. 103-119
  2. Sztylet i krzyż [znaliśmy zamachowca z Fatimy] – rozmawiają Krystyna Czerni, Roman Graczyk i Piotr Mucharski, „Tygodnik Powszechny” 2008, nr 43, s. 20-21

Opinie

Czerni jest uczennicą Mieczysława Porębskiego i autorką zbioru znakomitych rozmów z nim, zatytułowanych Nie tylko o sztuce (Wrocław 1992). Zrobiła dla telewizji krakowskiej kilkadziesiąt audycji – portretów z cyklu „Krakowski album sztuki”. Posiada rzadki talent: umie pisać dla ludzi. To znaczy ma dar stylu, który pozwala jej swobodnie, bez uciekania się do profesjonalnej terminologii, przechodzić od błyskotliwego opisu przedmiotu do refleksji kontekstowej, malującej tło historyczne i estetyczne danej twórczości. Przede wszystkim jednak umie zobaczyć esencję konkretnego dzieła, rozwiązać zagadki konwencji, dotrzeć do wyróżnika niepowtarzalności, rozszyfrować najważniejsze, od formy po treść. Wiele z jej tekstów to szkoła czytania sztuki. […]
Krystyna Czerni należy do pokolenia urodzonego w drugiej połowie lat 50., pokolenia Tarasewicza czy warszawskiej „Gruppy”, „nowych dzikich”, obecnie już znacznie oswojonych. Ale w jej pisarstwie nie ma specjalnych skłonności preferencyjnych na rzecz nie tylko własnej formacji, ale i konkretnych poetyk, już w ogólniejszym sensie. Z równą swadą i swobodą pisze, oprócz wyżej wymienionych, o Nowosielskim, Nachcie-Samborskim, Wróblewskim, Sternie, Maziarskiej, Szapocznikow, Musze, Lebensteinie, Rodzińskim, Korolkiewiczu, Bednarskim czy Krystynie Litworni, autorce magicznych przestrzennych kompozycji w szkle tak zwanym refleksowym. Podoba jej się wściekły byk Wróblewskiego, atakujący w imię socjalizmu starych kolorystów, i łagodny, ascetyczny Koji Kamoji.

Tadeusz Nyczek

To, co Krystyna Czerni pisze o sztuce, przybliża ją nawet ignorantom. Można nie znać się na malarstwie, albo nie umieć znaleźć nic dla siebie w czyjejś twórczości – krytyk taki jak ona staje się wtedy przewodnikiem pomocnym, wprowadzającym w zamknięte drzwi.

Józefa Hennelowa

W każdym eseju, nawet o twórczości, która nas średnio interesuje, znajdziemy jakiś efektowny obraz, mądrze podsunięty cytat, oryginalne porównanie.

Dorota Jarecka

Przewracając strony tej książki, przenosimy się niemal z kontynentu na kontynent, przeskakujemy za jednym razem kilka stref klimatycznych. I otrzymujemy od Krystyny Czerni zarys mapy nowej krainy, poznajemy wewnętrzne reguły rządzące kolejnym artystycznym mikrokosmosem. Autorka chętnie odwołuje się przy tym do teologów i myślicieli, u nich szuka pomocy i klucza.

Tomasz Fiałkowski

Krystyna Czerni należy do nielicznego grona badaczy sztuki współczesnej, którzy wsłuchują się w tekst dzieła sztuki bez uprzedzeń i bez „estetycznych przeświadczeń” stawiających krytyka ponad artystą, ale też bez okazjonalnego serwilizmu wobec obowiązujących aktualnie paradygmatów czy nawet „etosu chwili”. Wydaje się to bardzo proste, ale jest nieskończenie trudne.

Anda Rottenberg

Krystyna Czerni na szczęście pisze w sposób budzący zaufanie, z naturalnością wystrzegając się stylistycznych sztuczności, a tym samym hermetyzmu. Zaprasza do współbycia z dziełami sztuki. Czuje się, że za jej tekstami stoi osobiste doświadczenie, że zna nie tylko dzieła, ale również wielu, jeśli nie wszystkich, autorów, że ci ostatni są jej nierzadko bliscy jako ludzie. […] Krystyna Czerni porusza się bowiem z łatwością nie tylko po obszarze sztuk plastycznych czy też z ich tradycji wyrastających, ale czyni wiele odwołań do literatury, teatru, filmu, przytacza anegdoty, wspomnienia, ożywiające język i przybliżające postacie, o których opowiada.

Małgorzata Kitowska-Łysiak

Pisanie o sztuce wymaga nie tylko wiedzy, talentu i wrażliwości. Wymaga czasem odwagi niezależności sądów i świeżość spojrzenia. Pisanie o sztuce Krystyny Czerni jest takie właśnie. Cieszy mnie to, bo wbrew wszystkiemu o sztuce pisać trzeba.

Mieczysław Porębski

Maurice Merleau-Ponty zauważył: „Jeśli przywrócimy malarzowi styczność ze światem, być może mniej zagadkowa stanie się metamorfoza, przemieniająca za pośrednictwem malarza świat w malarstwo”. Książka Krystyny Czerni wpisuje się w te próby przywracania artyście styczności ze światem.

Przemysław Trzeciak

Kto umie spojrzeć z przenikliwym podziwem, rozważyć w skupieniu sens tego, co zobaczył, kto na koniec zdoła pięknie i jasno wyrazić owe doznania ten (lub ta) jest bezcennym przewodnikiem w głąb sztuki. Dobrze jest zatem ruszać na taką wyprawę w towarzystwie Krystyny Czerni.

Jacek Woźniakowski